Đáp ứng yêu cầu mới của Chính phủ về kiểm kê khí nhà kính, nhiều doanh nghiệp đang quan tâm đến lợi ích kiểm kê khí nhà kính. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quát về lý do doanh nghiệp nên tiến hành kiểm kê khí nhà kính và các lợi ích thiết thực mà hoạt động này mang lại. Đồng thời, chúng tôi cũng giới thiệu cơ sở pháp lý liên quan và giải đáp một số câu hỏi thường gặp để doanh nghiệp hiểu rõ hơn về quy trình, điều kiện kiểm kê khí nhà kính.
Cơ sở pháp lý: Luật Bảo vệ môi trường 2020; Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; Quyết định 01/2022/QĐ-TTg ban hành danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính phải kiểm kê; Thông tư 96/2020/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin chứng khoán (báo cáo KNK); Quyết định 13/2024/QĐ-TTg quy định kiểm kê khí nhà kính; và các quy định hướng dẫn liên quan.
Lợi ích kiểm kê khí nhà kính đối với doanh nghiệp
Các lợi ích nổi bật của việc kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ pháp luật, vừa mang lại cơ hội phát triển bền vững. Cụ thể:
Tuân thủ quy định pháp luật:
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, các cơ sở phát thải khí nhà kính trong danh mục phải tổ chức kiểm kê và báo cáo định kỳ. Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Quyết định 01/2022/QĐ-TTg cũng quy định rõ ngưỡng phát thải (từ 3.000 tấn CO2 tương đương/năm trở lên hoặc theo lĩnh vực) để xác định đối tượng bắt buộc kiểm kê. Doanh nghiệp thực hiện kiểm kê sẽ đảm bảo tuân thủ các quy định này, tránh bị xử phạt và chuẩn bị sẵn sàng cho các quy định mới (ví dụ Nghị định 13/2024/QĐ-TTg yêu cầu các đơn vị thuộc danh mục phải nộp báo cáo đầu tiên trước ngày 31/3/2025).
Tiết kiệm chi phí và năng lượng:
Bằng cách kiểm kê chi tiết các nguồn phát thải, doanh nghiệp có thể nhìn thấy rõ các “điểm nóng” năng lượng trong sản xuất. Từ đó, họ đề ra giải pháp cải tiến như tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu suất thiết bị hay chuyển đổi sang công nghệ sạch hơn. Ví dụ, kết quả kiểm kê giúp xác định các nguồn phát thải chính và đề xuất các biện pháp giảm thiểu hiệu quả như cải thiện hiệu suất năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, tối ưu hóa quy trình sản xuất. Nhờ vậy, doanh nghiệp không chỉ cắt giảm phát thải mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí điện năng, nhiên liệu (tương đương với tiết kiệm chi phí sản xuất).
Nâng cao uy tín và hình ảnh thương hiệu:
Việc tự nguyện thực hiện kiểm kê khí nhà kính và công khai kết quả thể hiện trách nhiệm với môi trường. Điều này tạo ấn tượng tích cực với khách hàng, đối tác và nhà đầu tư, đặc biệt những bên có ý thức bảo vệ môi trường. Theo GREEN IN Vietnam, kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp “đáp ứng yêu cầu pháp luật và cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu” đồng thời “nâng cao uy tín và hình ảnh thương hiệu, thu hút sự quan tâm từ khách hàng và nhà đầu tư có ý thức bảo vệ môi trường”. Đối với các công ty đại chúng, Thông tư 96/2020/TT-BTC cũng yêu cầu báo cáo khí nhà kính trong báo cáo thường niên, nên kiểm kê khí nhà kính còn giúp doanh nghiệp tăng tính minh bạch và uy tín trên thị trường chứng khoán.
Mở rộng cơ hội kinh doanh và ưu tiên hợp tác:
Kết quả kiểm kê khí nhà kính là cơ sở để doanh nghiệp tham gia vào các chương trình, chính sách khuyến khích xanh của Chính phủ hay khách hàng. Ví dụ, nhiều khách hàng lớn hiện ưu tiên hợp tác với các đơn vị có báo cáo khí thải minh bạch. Hơn nữa, dữ liệu kiểm kê giúp doanh nghiệp lập báo cáo khí hậu theo hiệp định Paris hay các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Điều này mở ra cơ hội được hưởng ưu đãi hoặc tham gia các dự án hợp tác quốc tế về giảm phát thải.
Nâng cao năng lực quản lý rủi ro:
Kiểm kê khí nhà kính cung cấp dữ liệu định lượng về lượng phát thải ở các bộ phận khác nhau. Nhờ đó, doanh nghiệp đánh giá được rủi ro môi trường và tài chính (ví dụ chi phí carbon, thuế môi trường) một cách chi tiết hơn. Từ kết quả này, doanh nghiệp có thể lên kế hoạch cắt giảm phát thải theo định hướng bền vững, giảm thiểu rủi ro trước các quy định mới (như thuế carbon hoặc hạn ngạch phát thải trong tương lai). Quá trình này cũng khuyến khích văn hóa tiết kiệm năng lượng nội bộ, giúp giảm chi phí vận hành và gia tăng hiệu quả đầu tư.
Hỗ trợ chiến lược phát triển bền vững:
Dữ liệu kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp xác định xu hướng phát thải theo thời gian, từ đó hoạch định chiến lược phát triển xanh. Ví dụ, sau khi biết được mức phát thải, doanh nghiệp có thể đặt mục tiêu giảm phát thải hàng năm, chuyển đổi dần sang năng lượng tái tạo hoặc áp dụng tiêu chuẩn ISO 14064 – những yếu tố này đều góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp trong dài hạn. Kết quả kiểm kê KNK cũng là cơ sở để lập báo cáo Môi trường – xã hội – quản trị (ESG), đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với doanh nghiệp xanh và bền vững.
Yêu cầu và quy trình kiểm kê khí nhà kính
Để tận dụng đầy đủ các lợi ích trên, doanh nghiệp cần hiểu rõ các quy định và quy trình kiểm kê khí nhà kính.
Đối tượng phải kiểm kê và chuẩn bị hồ sơ:
Các cơ sở thuộc danh mục tại QĐ 01/2022/QĐ-TTg và đáp ứng ngưỡng phát thải quy định phải kiểm kê (mức khí thải ≥ 3.000 tấn CO₂/năm hoặc tiêu thụ năng lượng tương đương 1.000 TOE). Những doanh nghiệp này cần xây dựng hệ thống dữ liệu để thu thập số liệu tiêu thụ nguyên liệu, điện, nhiên liệu… dùng làm căn cứ tính toán phát thải. Hồ sơ kiểm kê thường bao gồm báo cáo hoạt động năm trước (production reports, tiêu thụ năng lượng), phương pháp tính, hệ số phát thải, và kết quả kiểm kê thể hiện lượng phát thải KNK của từng nguồn. Các tiêu chuẩn quốc tế như GHG Protocol, ISO 14064 cung cấp hướng dẫn tính toán và báo cáo, giúp đảm bảo kiểm kê chính xác và so sánh được.
Trình tự thực hiện và thời hạn:
Theo QĐ 13/2024/QĐ-TTg, các cơ sở thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính phải cung cấp số liệu năm trước kỳ báo cáo cho cơ quan chức năng và nộp báo cáo lần đầu trước ngày 31/3/2025. Sau đó, hàng năm doanh nghiệp phải gửi báo cáo kiểm kê (số liệu và kết quả) cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thẩm định. Các bước tiếp theo gồm gửi báo cáo sau thẩm định về Bộ TN-MT và thực hiện kế hoạch giảm nhẹ phát thải đã lồng ghép vào quy trình quản lý tại cơ sở. Thông thường kiểm kê khí nhà kính được thực hiện định kỳ 2 năm một lần (hoặc theo quy định cụ thể của cơ quan quản lý).
Các yêu cầu khác:
Sau khi kiểm kê, doanh nghiệp cần theo dõi, cập nhật thường xuyên dữ liệu phát thải để phục vụ báo cáo kỳ tiếp theo. Việc này bao gồm tổ chức đo đạc giám sát các hoạt động tiêu thụ năng lượng, thiết lập hệ thống dữ liệu liên tục và lặp lại kiểm kê hai năm một lần. Đồng thời, doanh nghiệp xây dựng kế hoạch giảm phát thải cụ thể hàng năm, báo cáo kết quả đạt được để đáp ứng yêu cầu quản lý. Việc thực hiện đầy đủ các bước trên không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định (có thể tránh bị xử phạt vi phạm theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP khi không lập báo cáo khí nhà kính) mà còn đảm bảo quá trình giảm phát thải hiệu quả và minh bạch.
Câu hỏi thường gặp:
- Câu hỏi 1: Kiểm kê khí nhà kính là gì và doanh nghiệp có cần thực hiện?
Trả lời: Kiểm kê khí nhà kính là việc thu thập và tính toán lượng khí nhà kính (như CO₂, CH₄) phát sinh từ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, các cơ sở thuộc danh mục phát thải lớn (ví dụ nhà máy nhiệt điện, sản xuất công nghiệp lớn) phải thực hiện kiểm kê theo quy định. Doanh nghiệp nên kiểm kê sớm để chủ động đáp ứng yêu cầu pháp lý và tận dụng lợi ích quản lý môi trường.
- Câu hỏi 2: Lợi ích lớn nhất khi kiểm kê khí nhà kính là gì?
Trả lời: Việc kiểm kê giúp doanh nghiệp hiểu rõ điểm phát thải lớn nhất của mình, từ đó tối ưu hoá sản xuất, tiết kiệm năng lượng – chi phí. Đồng thời, nó góp phần nâng cao uy tín công ty, phù hợp xu hướng ESG, thu hút đầu tư và khách hàng thân thiện với môi trường.
- Câu hỏi 3: Làm thế nào để doanh nghiệp tiết kiệm chi phí khi thực hiện kiểm kê khí nhà kính?
Trả lời: Khai thác số liệu từ kiểm kê giúp doanh nghiệp phát hiện ra lãng phí nhiên liệu, điện năng trong quy trình. Bằng cách áp dụng giải pháp tiết kiệm (như đổi thiết bị hiệu suất cao, sử dụng năng lượng tái tạo) dựa trên kết quả kiểm kê, doanh nghiệp vừa giảm lượng khí nhà kính vừa cắt giảm đáng kể chi phí vận hành.
Skylaw – Dịch vụ kiểm kê khí nhà kính chuyên nghiệp
Skylaw là công ty tư vấn luật có chuyên môn sâu rộng về môi trường và biến đổi khí hậu. Đội ngũ luật sư và chuyên gia kỹ thuật của Skylaw hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp trong việc lập hồ sơ, triển khai kiểm kê khí nhà kính theo đúng quy định. Chúng tôi cung cấp giải pháp trọn gói từ thu thập số liệu, tính toán phát thải đến lập báo cáo pháp lý, giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định, vừa đạt được các lợi ích kinh tế – môi trường đã nêu. Với Skylaw, doanh nghiệp yên tâm tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế (GHG Protocol, ISO 14064) và tận dụng triệt để dữ liệu kiểm kê để tối ưu hóa hoạt động sản xuất. Hãy liên hệ với Skylaw để được tư vấn miễn phí về dịch vụ kiểm kê khí nhà kính và cùng doanh nghiệp kiến tạo chiến lược phát triển bền vững.
Thông tin liên hệ tư vấn chi tiết:
